ولااكثرالا هومعهم اينما كانواثم ينبئهم بما عملوايوم القيامه ان‌الله بكل شيء عليم » « 1 » ( آيا نمىبينى خدا آنچه در آسمانها و زمين است مىداند ، هيچگاه رازگويى و سخنى در ميان سه نفر نيست مگر آنكه خداوند چهارمين ايشان است و نه در ميان پنج‌نفر جز آنكه خدا ششمين ايشان است ، و نه كمتر از اين و نه بيشتر جز آنكه خدا همراهشان است ، در هرجا باشند ، آنگاه خداوند در رستخيز به آنان خبر مىدهد كه چه كردند ، آرى خدا براستى بر همه چيز داناست ) . اسلام پاداش و كيفر را نتيجه‌ى اعمال خود بندگان مىداند ، و معتقد است آخرت باطن همين دنياست ، آخرت مرحله‌اى از مراحل تكاملى همين دنياست ، دنيا عرض است و آخرت حقيقت ، دنيا ظاهر است و آخرت باطن ، دنيا فناست و آخرت بقأ ، در دنيا مرگ و زندگى آميخته با يكديگر است و در آخرت حيات محض ، و بالاخره معتقد است بين دنيا و آخرت ارتباطى واقعى و عينى برقرار است : « فمن يعمل مثقال ذره خيرايره ، و من يعمل مثقال ذره شرايره » « 2 » ( هركس به قدر ذره‌اى نيكى كند آن را مىبيند ، و هر كس به قدر ذره‌اى بدر نمايد همان را خواهد ديد ) . و در جاى ديگر مىفرمايد : « يعلمون ظاهرا من‌الحياه‌الدنيا و هم من‌الاخره هم غافلون » « 3 » ( تنها ظاهرى از زندگى دنيا را مىدانند و از آخرت غافلند ) . « وان‌الدارالاخره لهي الحيوان لو كانوا يعلمون » « 4 » ( و سراى آخرت سراسر زندگى و حيات است اگر بدانند ) . اسلام معتقد است در قيامت ملكات اخلاقى افراد آشكار مىشود و حقايق اعمال و نيتها پيدا و ظاهر مىگردد : « هناك تبلوا كل نفس بما اسلفت » « 5 » آنجا آنچه هر نفسى از پيش كسب كرده است آشكار

--> ( 1 ) - سوره‌ى مجادله آيه‌ى 7 ( 2 ) - سوره‌ى زلزال آيه‌ى 7 ( 3 ) - سوره‌ى روم آيه‌ى 7 ( 4 ) - سوره‌ى عنكبوت آيه‌ى 64 ( 5 ) - سوره‌ى يونس آيه‌ى 30